Het is zo'n berichtje dat ieder jaar na Prinsjesdag opduikt: 60% van de Nederlanders schijnt de troonrede niet te begrijpen. En dan heb ik het niet over het gevoerde beleid - wie dat begrijpt heeft ze niet allemaal op een rijtje - nee, het gaat om het taalgebruik in de troonrede: de gebruikte woorden zouden te lang en te ingewikkeld zijn.
Dat is overigens niet de conclusie van een gedegen onderzoek, maar de mening van BureauTaal, een taaladviesbureau dat de troonrede heeft doorgelicht op begrijpelijk taalgebruik. Er werd onder meer gekeken naar de indeling, de zinslengte en het gebruik van 'exclusieve' woorden en uitdrukkingen.
Dat kan ik ook, dacht ik, dus zelf heb ik ook even een dergelijk onderzoekje uitgevoerd. Helaas voor de noeste werkers van BureauTaal ben ik tot een iets andere conclusie gekomen: er is niks mis met de troonrede. Waar vermoedelijk wel iets mis mee is, dat is het taalonderwijs in Nederland.
Nu weten we al langer dat het onderwijs in vreemde talen te wensen overlaat. Het is op z'n zachtst gezegd een beetje wonderlijk dat hele generaties leerlingen worden blootgesteld aan vier tot zes jaar onderwijs in de Franse of Duitse taal en, eenmaal in den vreemde, niet verder komen dan wat hulpeloos gestamel.
Dat is al jaren zo, en dat wordt vreemd genoeg gewoon maar getolereerd. Nooit rolt er eens zo'n incompetente docentenkop. Me dunkt dat de leerkrachten die onze generatie niks anders dan vaag gemompel en onbruikbare grammatica wisten bij te brengen, nog steeds voor diezelfde suffe schoolbanken op hun VUT staan te wachten. (Kunnen ze lang wachten trouwens.)
Met het onderwijs in de Nederlandse taal is het blijkbaar niet veel beter gesteld, maar dat het zo erg is had ik niet gedacht. Zestig procent (60%!) van de volwassen Nederlanders schijnt van de troonrede geen sikkepit te begrijpen. Dat zijn zeven miljoen mensen. Wie, vraag ik u, zijn die mensen? Waar komen ze in vredesnaam vandaan? In mijn kennissenkring komen ze niet voor. En in de uwe ook niet, anders had u het lezen van dit stukje inmiddels moeten staken. Nogmaals: wie zijn ze?
Even mijn licht laten schijnen over de zetelverdeling in de Tweede Kamer. We beginnen aan de rechterkant: CDA (44), VVD (27), LPF (7), D'66 (6), SGP (2)*, Wilders (1), Nawijn (1) isss... even kijken... twee onthouden... komt op 88 zetels... Oei! Dat zit toch al griezelig dicht tegen de zestig procent aan.
Zo zoetjesaan krijg ik het gevoel dat we worden geregeerd door functioneel analfabeten. Daar moet iets aan gebeuren. 'De lerarenopleidingen zullen worden verbeterd, waardoor de kwaliteit van het onderwijs verder kan worden verhoogd,' meldde de koningin in de troonrede. Dat is verheugend nieuws. Helaas begint dat soort maatregelen op z'n vroegst over een jaar of acht à tien vruchten af te werpen.
Moeten we de kiezers, alvorens ze hun stemkaart te verstrekken, onderwerpen aan een leestest? Ik zal heel eerlijk zijn. Ik vind het een verleidelijk idee. Maar erg democratisch is het niet. Nee, misschien is het nog het beste om de troonrede in het vervolg te laten opstellen en voorlezen door Rachel Hazes. Maak je over mij geen zorgen. Ik emigreer wel.
*) Hier moet ik een beetje nuanceren. SGP'ers, gedrild als ze zijn in het lezen van archaïsche bijbelvertalingen, zouden geen moeite moeten hebben met het ontcijferen van de troonrede.
Emigreren? Wat lees ik nu? Wij laten ons toch niet verjagen door analfabeten? In de ijzers en aan de wandel, zou ik zeggen. Emigreren. Alsorf ze ergens anders de troonrede wel op z’n merites kunnen beoordelen. Stel je er niets van voor en blijf maar.
Emigreren? Wat lees ik nu? Wij laten ons toch niet verjagen door analfabeten? In de ijzers en aan de wandel, zou ik zeggen. Emigreren. Alsorf ze ergens anders de troonrede wel op z’n merites kunnen beoordelen. Stel je er niets van voor en blijf maar.
moeder - 22 September '05 - 14:13