Nog niet eens zo heel lang geleden gold een snor als teken van mannelijke viriliteit. Een besnord acteur als Burt Reynolds ging door voor een stoere macho. En het is amper voor te stellen, maar halverwege de jaren '80 vielen vrouwen massaal voor Tom Selleck in zijn rol als Magnum P.I. Rond diezelfde tijd tekenden zich op mijn bovenlip voorzichtig de eerste sprietjes af van wat later een stugge baardgroei zou worden. U begrijpt: ik was de koning te rijk.
Als ik alleen thuis was sloot ik me op in de badkamer. In de spiegel volgde ik nauwlettend de ontwikkeling van wat ik, met gezond gebrek aan zelfreflectie, mijn 'snor' was gaan noemen. O, ik wilde de haren wel uit mijn bovenlip kijken. Ik cultiveerde ieder donshaartje, borstelde ze op met een beetje water en soms kleurde ik ze zelfs bij met het wenkbrauwpotlood van mijn moeder (sorry mam). Na verloop van een paar maanden ontstond een concentratie dons die met een beetje recht een snor genoemd kon worden. 'Jongen,' bromde mijn vader, 'het wordt tijd dat je je gaat scheren.'
Het uitspreken van deze simpele formule vormt een belangrijke rite de passage in het leven van elke jongen. Vaders weten zoiets. Het moet voor hem dan ook een milde teleurstelling zijn geweest dat ik hem aankeek alsof hij helemaal gek geworden was. Uiteindelijk sloten we een compromis: ik zou me elektrisch scheren met zijn oude Remington*, maar het bosje haar op mijn bovenlip bleef intact. Het is onvoorstelbaar maar waar: meer dan een jaar van mijn leven ben ik naar de middelbare school gegaan met een 'snor'. Ik werd er niet eens mee gepest - mijn klasgenoten waren te druk met het kweken van hun eigen gezichtsbeharing om acht te slaan op de mijne. Alleen het versieren van meisjes was natuurlijk uitgesloten. Die droomden allemaal van Tom Selleck.
Vlak voor mijn zeventiende verjaardag kwam er een eind aan mijn pogingen. Op een ochtend keek ik in de spiegel en zag ik ineens wat ik was: een loser met een beetje puberdons op zijn bovenlip. Ik greep een scheermes - de Remington had ik inmiddels afgezworen - en niet veel later zag ik tot mijn voldoening mijn snor door de afvoer verdwijnen. Mijn ouders hebben er nooit iets van gezegd, maar ik geloof wel dat ik mijn moeder een zucht van verlichting hoorde slaken.
Jaren later heb ik nog eens een baard laten staan, maar dat was meer voor de grap. Omdat ik in die tijd lang haar en een Lennon-brilletje droeg, zag ik eruit als een verwilderde jongerenwerker. Er bestaan foto's van, maar die heb ik zorgvuldig verstopt. Na een week of vijf vond ik het welletjes. Tussen mij en facial hair is het sindsdien nooit meer iets geworden.
Sinds de jaren negentig is gezichtsbeharing niet meer sociaal acceptabel. Okee, er zijn nog wel mannen met snorren, maar meestal zijn dat beroepsmilitairen, leernichten of tukkers. Of alledrie. Het idee dat Tom Selleck (met zijn strakke korte broekjes en zijn borstelsnor) ooit doorging voor een sekssymbool werkt enkel nog op de lachspieren. De snor is langzaamaan uit het straatbeeld verdwenen - en hetzelfde geldt voor de baard. Het is goed zo. Een fatsoenlijk man scheert zich. Maar hoe?
Laten we het beestje maar bij zijn naam noemen: alleen een aperte viespeuk scheert zich elektrisch. Toegegeven, dat klinkt een beetje cru. Niet minder dan 45% van de Nederlandse mannen scheert zich immers elektrisch. Maar laten we wel wezen, die mannen hebben blijkbaar een afkeer van water en zeep. Dat moeten wel viezeriken zijn. Als je 's morgens in de trein naast een kerel zit, die ruikt naar drie dagen oud okselzweet en daarbij ook nog hele kazige winden laat, dan weet je: deze vent scheert zich elektrisch. Gelukkig nemen ze meestal de auto.
Nee, beschaafde mannen scheren zich nat. Ik ben geen ochtendmens, verre van, maar het feit dat ik 's morgens mijn tronie mag insmeren met frisse zeep en vervolgens met een vlijmscherp mes diepe voren mag trekken door de schuimlaag maakt veel goed. Het kost niet eens meer tijd dan elektrisch scheren. Eigenlijk kent natscheren maar één nadeel: het kost handenvol geld.
Vroeger was het eenvoudig. Zodra het tijd werd om je te scheren kreeg je van je vader een opklapbaar scheermes. Zo'n mes ging een leven lang mee: als het bot werd zette je het even aan met een leren riem en je kon er weer dagen tegen. Helaas gebeurde het met die messen nogal eens dat iemand zich in slaapdronken toestand de hals afsneed. Ook waren ze razend populair als (zelf-)moordwapen. Vandaar dat ze in de volksmond de omineuze bijnaam 'cutthroat' kregen.
Om verder bloedvergieten te voorkomen vonden de gebroeders Kampfe in 1875 het veiligheidsscheermes uit. De eerste scheermesjes waren duur en moesten voortdurend bijgeslepen worden. Het duurde dan ook nog een kwart eeuw voordat het veiligheidsscheermes populair werd. In 1903 ontwikkelde King C Gillette het wegwerpscheermesje. Die Gillette, een snordrager overigens, was geen domme jongen. Naast het wegwerpscheermes bedacht hij namelijk ook een revolutionaire zwendel, die in de schoolboekjes bekend staat als het 'Razor-and-blades business model'. Het principe is eenvoudig. Je verkoopt een mooi uitziende mesjeshouder met twee mesjes voor een schijntje. Het verlies dat je op deze transactie maakt verdien je vervolgens terug met de verkoop van eindeloze hoeveelheden dure wegwerpscheermesjes.
Het Razor-and-blades-model is sindsdien ontelbare malen gekopieerd, onder meer door aanbieders van mobiele telefonie, makers van game consoles en (tenzij ik me sterk vergis) printerfabrikanten. Ze verkopen hun hardware voor een verliesgevend bedrag en maken vervolgens een killing met belkosten, computerspelletjes en inktpatronen. En met scheermesjes dus. De ouderwetse platte scheermesjes zie je bijna nergens meer: Gillette heeft er alles aan gedaan om die te doen vergeten**. Sinds het begin van de jaren '70 bedachten ze eens in de drie jaar een nieuw 'scheersysteem', het een nog fraaier dan het ander.
Dubbele mesjes, mesjes met meedraaiende kop, mesjes met lubrastrip, mesjes met verende kop, driedubbele mesjes met lubrastrip en meedraaiende, verende kop... De evolutie van het scheermes doet nog het meest denken aan een soort wapenwedloop. En toen concurrent Wilkinson Sword een systeem met vier mesjes bedacht was de oplossing snel gevonden: onlangs introduceerde Gillette een systeem met vijf mesjes. Natuurlijk werden de scheermesjes niet alleen fraaier, maar ook exponentieel duurder.
Zodoende stond ik verleden week even vies te kijken toen me in een supermarkt liefst € 10,15 werd gevraagd voor vier Gillette-mesjes. Thuisgekomen onderwierp ik de verpakking aan een nadere inspectie. Waren die mesjes van goud of zo? Nee, dat niet. Maar, juichte de verpakking, aan de lubrastrip waren vitamine E en aloë vera toegevoegd!
Vitamine E en aloë vera. Juist. Leuk hoor, aloë vera. Voor in de rotstuin of zo. En als ik vitamine E wil smeer ik mijn porem wel in met andijvie. Maar ik wil geen vitamine E in mijn scheermesjes. En ook geen aloë vera. Zeker niet als die mesjes daardoor € 2,54 (fl. 5,60!) per stuk gaan kosten. Over scheren gesproken!
De nieuwste truc is de verkoop van trillende scheermesjes met batterijen. De theorie, volgens Gillette althans, is dat de baardharen door de trillingen rechtop gaan staan en aldus makkelijker afgeschoren kunnen worden. Niet alleen is dat aantoonbaar nonsens, het is ook zo'n beetje de smerigste marketingstunt uit de geschiedenis. Want je mag driemaal raden wie de eigenaar is van batterijfabrikant Duracell: juist, diezelfde Gillette Company!
Lezer, het is om je de haren uit je kop te trekken. Ik denk dat ik dat zo dadelijk maar eens ga doen. Uit mijn bovenlip, om te beginnen. Dat scheelt weer mesjes.
*) Voordat u rare dingen gaat denken over mijn vader: hij is een keurige natscheerder. De aanschaf van die Remington moet een bedrijfsongeval zijn geweest. Of hij heeft 'm cadeau gekregen, dat kan ook.
**) Ze zijn nog wel verkrijgbaar, trouwens. Ik heb ze jaren gebruikt en ik zit er hard over te peinzen om dat weer te gaan doen.
Natscheren… Tsja, als je daarvoor valt, ben je geknipt en geschoren natuurlijk. En verder ben ik het gewoon met je eens :)
Ha ha ha ik heb nog zo’n foto met snor, ik ben er nog steeds weg van!
RMA-W - 09 Januari '07 - 11:13
Die remmington was nog uit Militaire dienst, omdat we in het washok maar 1 spiegel hadden voor 24 man…..
Overigens wel voldoende wasbakken met koud water.
O ja, ik heb ook nog een foto voor je: http://www.xs4all.nl/~arbouwjm/marcomets..
m te v - 09 Januari '07 - 15:11
@m te v: Ow, wat ben ik je daar dankbaar voor. Nou ja, had ik maar naar je moeten luisteren. Nil desperandum, ik ben tot inzicht gekomen.
Oh wat ben ik Pa Arbouw dankbaar voor deze Blast from the Past, al heb ik het zelf niet meegemaakt, moet er steeds weer even naar kijken. Wat een buitengewoon doorwrocht stuje eindelijk weer eens, zeg ! En dat van dat model vinnik buitengewoon verhelderend, ze hebben het gewoon een naam gegeven, monsterlijk! Je hebt natuurlijk gelijk met die telefoons en printers, ik vind niet voor niets dozijnen (werkelijk -) eersteklas druk-machines (ja, want wat nou ‘printer’ ? Vuurvos ! Dondervogel !) Toto troost, ik heb ook eens zo’n snor gehad, het moment van bezinning kwam op de eerste vakantie die ik in mijn eentje ondernam (nota bene naar de plek waar ik al tien jaar met Pa kwam): Ik had de scheerspullen die ik in dit geval van Stiefpa had gekregen natuurlijk meegenomen, je kon nooit weten immers, en in de badhok aldaar heb ik het mes er in gezet. Nooit meer heb ik mij meer man gevoeld toen één van de volwassen meneren aldaar, toen ik met kornuiten rond het kampvuur ging, quasi non-chalant opmerkte:“hé, jij had eerst toch een snor ?
Leeuw - 09 Januari '07 - 19:00
moet natuurlijk zijn ‘...gevoeld dan toen…’
Leeuw - 09 Januari '07 - 19:02
Ja, nou zeg… het erste wat ik dacht toen ik dit las was IK HEBMEERDERE FOTO’S VAN KO METBAARD EN SNOR!!
Maar natuurlijk ben ik niet de enige..
stond je trouwens best goed hoor ko, die baard..
mio - 10 Januari '07 - 16:08
En wanneer kunnen we die baard dan bekijken (tip: zet je foto’s op Flick’r als je geen blog hep !)
Leeuw - 10 Januari '07 - 18:23
Wauw wat een prachtige snorrefoto!
Wouter, met baard overigens, vind je gecultiveerde baarden ook niet mooi Ko?
ps2 er zou toch via internet tegenwoordig wel een manier moeten zijn om mesjes voor een normale prijs te kopen, ik gebruik zelf mesjes van de markt voor plm 1 euro pst, valt nog wel enigszins mee
oerke - 11 Januari '07 - 14:22
Wat een gezeik over Tom Selleck. Inmiddels ben ik een oma van vijf kleinkinderen en ja, indertijd viel ik ook op Selleck. Dat was nog eens een vent en als ik zo de beschrijving over jezelf lees (sprietjes en donshaar, lang haar en een Lennon-brilletje) waren de druiven gewoon zuur. Hopelijk ben je toch nog wat aantrekkelijker opgedroogd! Heb je trouwens geen belangrijkere en interessantere dingen aan je hoofd dan je scheer-cultuur?
Cecile - 02 Maart '07 - 01:54
@Cecile: ik moet aannemen dat je, in navolging van Tom Selleck, inmiddels zelf ook een snor hebt? Vanwaar anders al die opgekropte bitterheid?
Natscheren… Tsja, als je daarvoor valt, ben je geknipt en geschoren natuurlijk. En verder ben ik het gewoon met je eens :)
lijn (URL) - 09 Januari '07 - 11:09
Ha ha ha ik heb nog zo’n foto met snor, ik ben er nog steeds weg van!
RMA-W - 09 Januari '07 - 11:13
Die remmington was nog uit Militaire dienst, omdat we in het washok maar 1 spiegel hadden voor 24 man…..
Overigens wel voldoende wasbakken met koud water.
O ja, ik heb ook nog een foto voor je:
http://www.xs4all.nl/~arbouwjm/marcomets..
m te v - 09 Januari '07 - 15:11
@m te v: Ow, wat ben ik je daar dankbaar voor. Nou ja, had ik maar naar je moeten luisteren. Nil desperandum, ik ben tot inzicht gekomen.
Ko (URL) - 09 Januari '07 - 15:23
Oh wat ben ik Pa Arbouw dankbaar voor deze Blast from the Past, al heb ik het zelf niet meegemaakt, moet er steeds weer even naar kijken. Wat een buitengewoon doorwrocht stuje eindelijk weer eens, zeg ! En dat van dat model vinnik buitengewoon verhelderend, ze hebben het gewoon een naam gegeven, monsterlijk! Je hebt natuurlijk gelijk met die telefoons en printers, ik vind niet voor niets dozijnen (werkelijk -) eersteklas druk-machines (ja, want wat nou ‘printer’ ? Vuurvos ! Dondervogel !) Toto troost, ik heb ook eens zo’n snor gehad, het moment van bezinning kwam op de eerste vakantie die ik in mijn eentje ondernam (nota bene naar de plek waar ik al tien jaar met Pa kwam): Ik had de scheerspullen die ik in dit geval van Stiefpa had gekregen natuurlijk meegenomen, je kon nooit weten immers, en in de badhok aldaar heb ik het mes er in gezet. Nooit meer heb ik mij meer man gevoeld toen één van de volwassen meneren aldaar, toen ik met kornuiten rond het kampvuur ging, quasi non-chalant opmerkte:“hé, jij had eerst toch een snor ?
Leeuw - 09 Januari '07 - 19:00
moet natuurlijk zijn ‘...gevoeld dan toen…’
Leeuw - 09 Januari '07 - 19:02
Ja, nou zeg… het erste wat ik dacht toen ik dit las was IK HEB MEERDERE FOTO’S VAN KO MET BAARD EN SNOR!!
Maar natuurlijk ben ik niet de enige..
stond je trouwens best goed hoor ko, die baard..
mio - 10 Januari '07 - 16:08
En wanneer kunnen we die baard dan bekijken (tip: zet je foto’s op Flick’r als je geen blog hep !)
Leeuw - 10 Januari '07 - 18:23
Wauw wat een prachtige snorrefoto!
Wouter, met baard overigens, vind je gecultiveerde baarden ook niet mooi Ko?
ps2 er zou toch via internet tegenwoordig wel een manier moeten zijn om mesjes voor een normale prijs te kopen, ik gebruik zelf mesjes van de markt voor plm 1 euro pst, valt nog wel enigszins mee
oerke - 11 Januari '07 - 14:22
Wat een gezeik over Tom Selleck. Inmiddels ben ik een oma van vijf kleinkinderen en ja, indertijd viel ik ook op Selleck. Dat was nog eens een vent en als ik zo de beschrijving over jezelf lees (sprietjes en donshaar, lang haar en een Lennon-brilletje) waren de druiven gewoon zuur. Hopelijk ben je toch nog wat aantrekkelijker opgedroogd! Heb je trouwens geen belangrijkere en interessantere dingen aan je hoofd dan je scheer-cultuur?
Cecile - 02 Maart '07 - 01:54
@Cecile: ik moet aannemen dat je, in navolging van Tom Selleck, inmiddels zelf ook een snor hebt? Vanwaar anders al die opgekropte bitterheid?
Ko (URL) - 02 Maart '07 - 09:02
Als reactie op de oude foto van Marco met snor
MWOEHAHAHAHAHAHAHAHAHAHAHA!!!!!!!!
(En Jans heeft nog meer foto’s van je:)
Bert () - 15 Maart '07 - 21:58