Sorge, wenn du zu sterben gedenkst / Daß kein Grabmal steht und verrät, wo du liegst / Mit einer deutlichen Schrift, die dich anzeigt, schreef hij zelf. Maar toen-ie eenmaal te sterven gedacht had Bertolt Brecht blijkbaar weinig meer in de melk te brokkelen. In elk geval wordt op zijn grafsteen met duidelijk schrift verraden waar hij ligt, op het Dorotheenstädtische Friedhof aan de Berlijnse Chausséestraße om precies te zijn. Zijn laatste woonhuis, dat pal naast de begraafplaats ligt (ze konden hem zo uit het raam kieperen), is 's morgens te bezichtigen. Dat heb ik dus ook maar gedaan.
Verder nog mooie dingen gezien in Berlijn? Uiteraard. Ik heb een regenachtige dinsdagmiddag doorgebracht in het Jüdisches Museum, een spectaculair ontwerp van Daniël Libeskind. De tentoonstelling is mooi en bij vlagen indrukwekkend, maar ke-nonne, de architect heeft echt zijn uiterste best gedaan om het gebouw zo desoriënterend en zo deprimerend mogelijk te maken.
In Treptow, een buitenwijk in het zuidoosten van Berlijn, ben ik wezen kijken hoe het eruitziet Am kürzeren ende der Sonnenallee. Hoewel de woonbarakken tegenwoordig in fris bedoelde pasteltinten zijn beschilderd en de Berlijnse muur is vervangen door een parkje, lijkt er verder niet veel veranderd. De woensdag heb ik met mijn ouders stukgeslagen aan Unter den Linden, rond de Häckeschen Höfe en in de rest van het Scheunenviertel. En donderdag heb ik, na de rondleiding in de Brecht-Weigel Gedenkstätte, in de regen gelopen in het westelijke deel van de stad.
Voor wie van plan is om eerdaags naar Berlijn te reizen volgt hier nog een gratis tip: ga niet naar het Haus am Checkpoint Charlie. Dat heb ik voor je gedaan, zodat je niet meer hoeft. Geloof me, het zuigt. De tentoonstelling is, afgezien van wat ontsnappingsvehikels, dodelijk saai. Door de verschrikkelijke drukte wil je, zodra je binnen bent, nog maar een ding: naar buiten. En het vervelende is dat dat door diezelfde drukte bijna onmogelijk is. Echt, een ontsnapping uit de DDR was kinderspel vergeleken bij het verlaten van het muurmuseum. Voor die hele twijfelachtige ervaring betaal je de lieve som van € 9,50. En dan durven ze bij de ingang nóg om donaties te bedelen. Het is een grote zwendel.
Op de een of andere manier heb je in Berlijn altijd het gevoel dat je te laat bent gekomen. Te laat, bijvoorbeeld, om de dynamiek van de jaren '20 en '30 te kunnen zien. Te laat om de rokende puinhopen van na de oorlog te bekijken. Te laat om de muur te zien en Oost-Berlijn in de oude staat te bekijken. En te laat voor de gigantische opleving van de vroege jaren '90. Maar eerlijk, het blijft een schitterende stad. En Berlijn zal nog wel even blijven staan. Dat is maar goed ook, want ik moet er beslist nog een paar keer naartoe.
Goed gedaan, jochie. Toch grappig dat iedereen elkaar waarschuwt voor het Haus am Checkpoint Charlie en er toch nog mensen intuinen.
Ik heb me overigens gruwelijk geërgerd aan die verklede wachtposten met die grote vlaggen bij het checkpoint… (ik weet niet of ze er waren toen jij er was, natuurlijk).
Heule Checkpoint Charlie is daarom wat mij betreft (hoe ironisch) een no-go area.
Mooie sfeertekening. Sabine, een vriendin die een tijd in Nederland heeft gewoond, is terug gegaan naar Berlijn. Heeft ze jou nog vervoerd in haar taxi?
Goed gedaan, jochie. Toch grappig dat iedereen elkaar waarschuwt voor het Haus am Checkpoint Charlie en er toch nog mensen intuinen.
Ik heb me overigens gruwelijk geërgerd aan die verklede wachtposten met die grote vlaggen bij het checkpoint… (ik weet niet of ze er waren toen jij er was, natuurlijk).
Heule Checkpoint Charlie is daarom wat mij betreft (hoe ironisch) een no-go area.
DC (URL) - 19 Mei '07 - 22:20
Mooie sfeertekening. Sabine, een vriendin die een tijd in Nederland heeft gewoond, is terug gegaan naar Berlijn. Heeft ze jou nog vervoerd in haar taxi?
Niklas (URL) - 20 Mei '07 - 11:39